TAJEMNICA ADAPTOGENÓW 2018-09-09 07:25

ADAPTOGENY - PIERWSZY RZUT OKIEM

Choć znane od i używane od wieków w medycynie tradycyjnej adaptogeny zyskały swoją nazwę w roku 1947 za sprawą rosyjskich naukowców Lazareva, Breckhmana i Dardymova. Poszukując skutecznych stymulantów mogących konkurować z powszechnie używanym przez niemców Pervitinem i amfetaminą Lazarew zwrócił się ku roślinom i ich oddziaływaniu na organizm człowieka.
Breckhman założył własną szkołę badającą adaptogeny, wyjaśniając tajemnice wschodnich leków (żeń-szeń, cytryniec, rodiola). Wraz ze swoim współpracownikiem Dardymovem rozwinęli definicję adaptogenu. Według nich adapotogen to substancja głównie pochodzenia naturalnego, która musi być nieszkodliwa i może powodować minimalne zmiany w psychicznych funkcjach organizmu, musi działać niespecyficznie i wykazywać właściwości normalizujące. Obecnie uważa się, że rośliny adaptogenne – to takie, które mają normalizujący wpływ na ludzki ustrój, ale nie nadstymulujący, ani nie blokujący normalnych jego funkcji, lecz działający raczej jako stabilizator. Przyjmowanie adaptogenów pozwala organizmowi przystosować się do takich niesprzyjających czynników zewnętrznego środowiska jak: chłód, upał, pragnienie, głód, infekcja, promieniowanie jonizujące, niedostatek tlenu (hipoksja), duży wysiłek fizyczny i inne.
Rośliny, które rzeczywiście zdolne są wzmocnić organizm, objęte zostały ogólną nazwą „adaptogeny”, ponieważ produkują i zawierają w sobie kompozycje substancji chemicznych pozwalających samej roślinie adoptować się do ekstremalnie niekorzystnych warunków środowiska, w jakim żyje.
 
Zioła adaptogenne muszą spełnić następujące kryteria:

1. Adaptogen musi być nietoksyczny dla odbiorcy.

Jest to generalna zasada działania adaptogenów: w znakomitej większości są niezwykle łagodne, praktycznie bez skutków ubocznych, rzadko wchodzą w interakcję z lekarstwami – często zresztą jest to interakcja czysto hipotetyczna (wiemy, że mogą wchodzić teoretycznie, ale nie zanotowano przypadków klinicznych). Co istotne zatem, adaptogen musi normalizować i usprawniać wiele funkcji organizmu i nie może wykazywać żadnych działań niepożądanych. Adaptogeny można, wręcz trzeba stosować przez dłuższy czas. Są zioła, które pomagają radzić sobie ze stresem, ale stosowane długotrwale mają skutki uboczne  (np. kozłek lekarski ma działanie uspokajające, ale nie powinno się go stosować przewlekle). Powiemy wtedy, że to rośliny o potencjale adaptogenicznym.

2. Nie może oddziaływać specyficznie.

Musi wykazywać szerokie spektrum działania i uodparniać organizm poprzez szerokie działanie fizyczne i biochemiczne
To znaczy, że adaptogen działa na cały organizm, nie na wybraną jego część. Często jednak nie jest to miarodajne. Adaptogeny nie wytłumiają stresu, ale wspierają cały układ - głównie wątrobę, układ krążenia, układ odpornościowy i tym samym pomagają nam znosić przewlekły stres dużo lepiej. Czasami mówi się wręcz o budowaniu „zapasów energii adaptogenicznej” – silniejszy organizm lepiej sobie radzi. 

3. Powinien mieć normalizujący wpływ na organizm.

Oznacza to, że ten sam adaptogen może zarówno pomóc wyregulować nadczynność danego narządy u jednej osoby, jak i niedoczynność u innej. Jest to niezwykła właściwość, dlatego przez niektórych badaczy adaptogeny uznawane są za posiadające „inteligencję”.

Mechanizm działania adaptogenów jest jeszcze niezbyt dokładnie poznany. Wiadomo jednak, że u podstaw aktywności na organizm człowieka leżą zmiany morfologiczne, biochemiczne i fizjologiczne. Zachodzą one na poziomie komórkowym poprzez oddziałujące układy enzymatyczne, jak i na poziomie narządów poprzez hormony. Zasadniczą rolę w odpowiedzi na stres odgrywa rdzeń nadnerczy, w którym produkowane są i magazynowane: epinefryna, norepinefryna i dopamina. Neurohormony te przygotowują organizm do konfrontacji z szeroko pojętym zagrożeniem. Rośliny adaptogenne stymulują zaś rdzeń nadnerczy, wzmagając nieswoistą zdolność przystosowawczą organizmu i odporność na przeciążenia.

Przyjmowanie adaptogenów pozwala organizmowi przystosować się do takich niesprzyjających czynników zewnętrznego środowiska jak; chłód, upał, pragnienie, głód, infekcja, promieniowanie jonizujące, niedostatek tlenu (hipoksja), duży wysiłek fizyczny, oraz inne.

Podnosząc poziom przystosowania organizmu do dużego wysiłku fizycznego, adaptogeny sprzyjają wzrostowi osiągnięć sportowych. Zwiększają siłę mięśni i w dużym stopniu wytrzymałość. Energetyzujące działanie adaptogenów jest na tyle duże, że zaczynając je przyjmować, sportowiec czuje przypływ energii, pojawia się chęć zwiększenia obciążeń treningowych. Przyśpiesza się odbudowa organizmu po zwiększonym wysiłku treningowym. Organizm zaczyna w dużym stopniu utleniać mlekowe i piro winogronowe  kwasy, które są podstawowymi „toksynami zmęczenia”. Pod działaniem adaptogenów organizm szybciej radzi sobie z po-treningową kwasicą – przesunięciem pH krwi w kwaśną stronę.

Adaptogeny mają znakomitą zdolność regulowania stanu centralnego systemu nerwowego. Z ich pomocą można wywołać złagodzenie podstawowych procesów nerwowych i odwrotnie, można wzmocnić ich przejawy. Małe dawki adaptogenów przy prawidłowym przyjmowaniu wywołują ogólne rozluźnienie, pewne zahamowanie procesów, obniżenie ogólnego podniecenia. Średnie dawki wywołują efekt umiarkowany stymulujący, wywołują poczucie rześkości, przypływu energii, powstaje emocjonalne ożywienie. Przesadnie wysokie dawki mogą wywołać nad pobudliwość pojawienie się rozdrażnienia, bezsenność, agresywność.
W odróżnieniu od klasycznych psychomotorycznych stymulatorów takich jak np. kawa, adaptogeny, nawet przy przedawkowaniu nie wywołują osłabienia rezerw systemu nerwowego. Przy długotrwałym ich przyjmowaniu system nerwowy nie osłabia się, ale odwrotnie, zwiększa swoje rezerwy i zasoby trwałości.

Wszystkie posiadają zdolność podwyższania odporności organizmu na niedostatek tlenu. Jest to rezultat energetycznego działania adaptogenów, ich zdolności wzmocnienia beztlenowego, zakwaszenia, w pierwszej kolejności węglowodanów i tłuszczy. Pod ich wpływem zwiększa się przepuszczalność komórkowych membran dla węglowodanów, białek i kwasów tłuszczowych. Trening w związku z ich przyjmowaniem pozwala w dużym stopniu uzyskać po treningowe otwarcie „węglowodanowego okna”. Wzmacnia się także po treningowe przyswajanie aminokwasów.

Z jednej strony zwiększają wrażliwość mięśniowych komórek dla endogennej, produkowanej w organizmie insuliny. Insulina zaczyna z dużą aktywnością „przenosić” molekuły białek, węglowodanów, soli mineralnych przez komórkowe membrany do wnętrza komórki. Z drugiej strony, adaptogeny wzmacniają przenikanie glukozy do tych tkanek, które przyswajają glukozę drogą poza insulinową. Tak, na przykład, wzrasta konsumpcja glukozy przez mózg i wątrobę.
Adaptogeny sprzyjają akumulacji glikogenu w mięśniach, wątrobie i sercu. Glikogen jest to podstawowe „paliwo” dla mięśni. Tylko po zużyciu rezerw glikogenu mięśnie zaczynają przyswajać aminokwasy i kwasy tłuszczowe. Adaptogeny zwiększają wrażliwość komórek organizmu na własne hormony i związki nie hormonalne W taki sposób regulacja procesów wymiennych jest bardziej dokładna i szybsza.

Działanie adaptogenów potwierdzono setkami badań przeprowadzonych zarówno na zwierzętach jak i ludziach - są to jedne z najlepiej opisanych i udokumentowanych suplementów dostępnych w otwartej sprzedaży.

Zapraszamy do lektury artykułów na naszym blogu, które przybliżą Wam działanie poszczególnych adaptogenów w oparciu o badania naukowe.

ⓒ 2018 by AMAROK NUTRITION LTD.
Wszystkie opisy, teksty, artykuły, zdjęcia, renderingi i grafiki znajdujące się na tej stronie i wszystkich jej podstronach są wyłączoną własnością AMAROK NUTRITION LTD. i jako takie chronione są prawem autorskim.